Znamiona barwnikowe („pieprzyki”)

Znamiona barwnikowe to łagodne proliferacje melanocytów – komórek zawierających barwnik naszej skóry. Zmiany zwykle są dobrze odgraniczonymi plamami barwy jasnobrązowej, ciemnobrązowej lub niebieskiej, bywają wrodzone i nabyte. Znamiona barwnikowe niekiedy mogą przekształcić się w czerniaka, dlatego tak ważna jest profilaktyka: samobadanie pieprzyków oraz regularne konsultacje dermatologiczne. 

Czym są znamiona barwnikowe? 

Pigment skóry (melanina) wydzielany jest przez komórki barwnikowe – melanocyty. Występują one w warstwie podstawnej naskórka. Gdy z różnych przyczyn dochodzi do zaburzeń w ich budowie i funkcjonowaniu, produkowany przez nie barwnik może kumulować się w formie zmian skórnych o różnym wyglądzie i cechach histopatologicznych.

Znamiona barwnikowe, inaczej melanocytowe, są więc skupiskiem komórek pigmentacyjnych. W większości przypadków są to niegroźne plamki i wypukłości, przybierające jasnobrązowy, ciemnobrązowy lub niebieski kolor. Potocznie określa się je mianem “pieprzyków” – każdy człowiek ma ich kilka lub kilkadziesiąt.

Rodzaje znamion barwnikowych skóry

Znamiona barwnikowe dzielimy na znamiona zwykłe i atypowe, znamiona wrodzone i nabyte oraz ze względu na umiejscowienie komórek znamionowych na: złożone, łączące i skórne. Znamiona barwnikowe wrodzone istnieją już w chwili urodzin, z kolei nabyte znamiona barwnikowe pojawiają się w późniejszym wieku i dzieli się je na łagodne i atypowe.

Krótka charakterystyka różnych typów znamion:

• Łagodne znamiona barwnikowe: charakteryzują się regularną, symetryczną budową, dobrze odgraniczonym brzegiem, równomiernie rozmieszczonym barwnikiem. Ryzyko rozwoju czerniaka ze zmian łagodnych jest niewielkie.
• Atypowe (dysplastyczne) znamię barwnikowe: cechuje się asymetrycznym kształtem, nieprawidłową wielkością (powyżej 5 mm), nieregularnym brzegiem, różnorodnością kolorów. Ten typ znamienia może ulegać transformacji w kierunku czerniaka, dlatego wymaga stałej obserwacji lekarskiej. Co więcej, w celu zmniejszenia ryzyka rozwoju czerniaka należy stosować odpowiednią ochronę przeciwsłoneczną, czyli kremy z wysokimi filtrami UVA/UVB.
• Znamię błękitne: plamisto-grudkowe ognisko wielkości ziarna soczewicy z charakterystycznym niebieskim zabarwieniem, często obecne już w chwili urodzenia lub pojawiające się we wczesnym dzieciństwie. Komórki barwnikowe są tutaj umiejscowione dość głęboko w skórze. Należy do tzw. bezpiecznych znamion, czyli rzadko jest punktem wyjścia nowotworu skóry. 
• Znamię Spitz: brązowoczerwone grudkowe znamię barwnikowe spotykane przede wszystkim u dzieci, najczęściej zlokalizowane na twarzy. Jest zwykle pojedyncze, barwy czerwonej lub sinawej.
• Znamię Beckera: znacznej wielkości brunatna plama ze zwiększonym owłosieniem, najczęściej występuje u młodych mężczyzn.
• Znamię Clarka: lekko wyniosłe, gładkie lub nieznacznie brodawkowate znamię, w którego obrębie stwierdza się melanocyty na granicy skórno-naskórkowej oraz w górnych warstwach skóry właściwej.
• Znamię Suttona: brunatne grudkowe znamię barwnikowe otoczone obszarem odbarwienia. Najczęściej występuje u dziecka mającego liczne znamiona, u którego wokół jednego lub wielu ze znamion zaczyna pojawiać się odbarwienie. W późniejszym okresie może nastąpić powrót do prawidłowego zabarwienia.

Metody leczenia znamion barwnikowych 

Większość znamion barwnikowych to zmiany łagodne, które nie wymagają leczenia, a jedynie regularnej obserwacji. Raz w roku (a w przypadku podwyższonego ryzyka, jakim jest występowanie czerniaka w rodzinie – raz na 6 miesięcy) należy udać się na konsultację dermatologiczną, podczas której lekarz dermatolog szczegółowo zbada znamiona skórne. 

W centrum medycznym Sublimed w Krakowie dysponujemy nowoczesnym sprzętem i wykonujemy dermatoskopię – nieinwazyjną i bezbolesną procedurę, wykorzystującą kamerę cyfrową o wysokiej rozdzielczości do wykonywania zdjęć skóry. Obrazy są następnie analizowane przy użyciu algorytmów komputerowych w celu identyfikacji wszelkich nieprawidłowości. Wideodermatoskopia umożliwia między innymi odróżnienie łagodnych zmian skórnych od nowotworowych i wczesne wykrycie czerniaka złośliwego.

W domu warto obserwować swoją skórę według zasady ABCDE. Czujność powinny wzbudzać:

• A – “asymmetry” – zmiany asymetryczne, na przykład “wylewające” się na jedną stronę;
• B – “border” – zmiany poszarpane, mające nierówne brzegi i zgrubienia;
• C – “color” – zmiany skórne różnokolorowe, o niejednolitej barwie;
• D – “diameter” – zmiany o dużym kształcie, powyżej 5 mm;
• E – “evolution” – zmiany postępujące (zmiana kształtu, barwy, wielkości) lub powstawanie nowych znamion. 

Usuwanie znamion barwnikowych w Sublimed w Krakowie 

Do usunięcia zmiany barwnikowej kwalifikuje lekarz. W centrum medycznym Sublimed w Krakowie, oprócz konsultacji dermatologicznych, oferujemy konsultacje chirurgiczne. Podejrzane znamiona barwnikowe, pieprzyki, brodawki i inne zmiany skórne mogą wymagać usunięcia chirurgicznego. Podczas zabiegu lekarz za pomocą skalpela usuwa znamię skórne wraz z niewielkim marginesem zdrowej tkanki, a następnie zakłada szwy i opatrunek. Dzięki znieczuleniu miejscowemu procedura jest bezbolesna i umożliwia powrót do domu po jej zakończeniu. Postępowanie umożliwia nie tylko pozbycie się potencjalnie groźnej zmiany, ale także późniejszą diagnostykę jej charakteru za pomocą badania histopatologicznego.

Do leczenia zmian barwnikowych wykorzystujemy także laseroterapię. Nowoczesny laser frakcyjny umożliwia usunięcie łagodnych zmian skórnych, czyli tych niewymagających badań histopatologicznych. Ubytki tkanek po leczeniu laserem nie potrzebują szycia chirurgicznego. Po zakończeniu procesu gojenia pozostawiają prawie niewidoczne blizny.