Fotostarzenie skóry – jak mu zapobiec i dlaczego sam krem z SPF nie wystarczy?

Długie, słoneczne dni to dla wielu powód do radości. Wakacyjny czas kojarzy się z wypoczynkiem i beztroską. Niestety, w letnie miesiące, gdy słońce mocno operuje na niebie, nasza skóra narażona jest na działanie wielu szkodliwych czynników zewnętrznych. W tym tekście przyjrzymy się bliżej procesowi fotostarzenia. Odpowiemy także na pytania: jak mu zapobiec i dlaczego dobry krem z filtrem nie wystarczy? Zapraszamy do lektury. 

Czym jest fotostarzenie skóry? 

Na początku warto zaznaczyć, że starzenie się skóry jest procesem całkowicie naturalnym. Wraz z wiekiem zwalnia produkcja włókien kolagenowych, elastyny i kwasu hialuronowego, co sprawia, że skóra traci elastyczność i jędrność. To kiedy dokładnie uwidocznią się objawy starzenia, jest w dużej mierze kwestią indywidualną, na którą składają się między innymi: predyspozycje genetyczne, styl życia, dieta czy stosowana pielęgnacja skóry.

Z kolei fotostarzenie to przedwczesne starzenie się skóry wywołane działaniem promieni słonecznych. Co ważne, dotyczy to nie tylko ekspozycji na słońce, ale i promieniowania wytwarzanego przez lampy UV w solarium.

Skutki fotostarzenia się skóry 

Umiarkowana ekspozycja na promieniowanie słoneczne jest korzystna dla zdrowia. Słońce dodaje nam energii, reguluje rytm dobowy oraz aktywuje produkcję witaminy D w organizmie. Problem pojawia się wtedy, gdy ilość promieniowania UV przekracza naturalne zdolności obronne skóry i organizmu.

Długotrwała ekspozycja na promieniowanie słoneczne niesie za sobą następujące zagrożenia:

• promieniowanie UV, a dokładniej promienie UVA, powodują uszkodzenia DNA komórkowego poprzez wpływ stresu oksydacyjnego oraz wolnych rodników;
• promieniowanie UV wpływa na naruszenie bariery hydrolipidowej skóry, prowadząc jednocześnie do uszkodzenia włókien kolagenowych i elastynowych;
• mniejsza produkcja kolagenu, elastyny i kwasu hialuronowego sprawia, że skóra traci jędrność i elastyczność, co sprzyja powstawaniu zmarszczek i procesowi przedwczesnego starzenia. 

Objawy fotostarzenia skóry 

Główne objawy fotostarzenia to:

• głębokie zmarszczki – na skutek działania promieni UV zmarszczki mimiczne ulegają pogłębieniu, pojawiają się nowe bruzdy (szczególnie na policzkach, czole i wokół ust); 
• utrata jędrności skóry – w związku z degradacją kolagenu i elastyny skóra staje się wiotka, opadająca i trudniej wraca do pierwotnego kształtu;
• przebarwienia i plamy soczewicowate (starcze) – na twarzy, dekolcie czy dłoniach pojawiają się nieregularne, ciemniejsze plamy, spowodowane nadmierną produkcją melaniny po ekspozycji na słońce; 
• hiperpigmentacje, odbarwienia – skóra może mieć niejednolity koloryt, miejscowe przebarwienia i jasne plamy (hipopigmentacje);
• teleangiektazje – poszerzone, trwałe naczynka krwionośne, często widoczne na policzkach i nosie (tzw. pajączki);
• chropowatość i suchość skóry – skóra dotknięta fotostarzeniem traci naturalny blask, staje się szorstka i łuszcząca;
• ścieńczenie naskórka – zmniejszenie grubości naskórka prowadzi do większej wrażliwości skóry i podatności na urazy mechaniczne;
• zmiany przedrakowe i nowotworowe – promienie UV wnikają w skórę i niszczą materiał genetyczny komórek, powodując mutacje.

Fotostarzenie skóry – jak sobie z nim radzić?

Znając skutki i objawy fotostarzenia skóry, zyskujemy świadomość zagrożeń wynikających z długotrwałej ekspozycji na promieniowanie UV. Aby zadbać o zdrowie i kondycję skóry, należy przede wszystkim stosować codzienną ochronę przeciwsłoneczną. Dobry krem z filtrem to absolutny “must have” w kosmetyczce – nie tylko latem czy na urlopie, ale przez cały rok. Preparat przeciwsłoneczny powinien mieć szerokie spektrum działania, czyli chronić przed promieniowaniem UVA i UVB, a dodatkowo mieć wysoki wskaźnik ochrony przeciwsłonecznej (najlepiej SPF 50). Istotna jest też ilość nakładanego preparatu (w słoneczne dni należy pamiętać o jego replikacji).

W upalne dni warto mieć ze sobą odpowiednie nakrycie głowy i okulary przeciwsłoneczne z filtrem. Na promieniowanie UV najbardziej narażone są części ciała stale odsłonięte i skierowane ku górze, czyli twarz (w tym nos, czoło, usta), uszy, kark, dekolt i skóra głowy.

Latem – o ile jest to możliwe – należy unikać przebywania na słońcu w godzinach, gdy indeks UV jest najwyższy (10.00-16.00). Oprócz tego warto pamiętać o regularnym nawadnianiu i dostarczaniu swojej skórze antyoksydantów (zarówno w diecie, jak i pielęgnacji). 

Wiele osób lubi korzystać z solariów, które dają szybki efekt opalonej skóry. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) zalicza promieniowanie UV z solariów do najwyższej, pierwszej grupy czynników rakotwórczych (na równi z dymem tytoniowym). Ekspozycja na lampy solarne zwiększa ryzyko zachorowania na czerniaka i inne nowotwory skóry. Solarium jest szczególnie niebezpieczne dla osób, które zaczęły z niego korzystać przed 35. rokiem życia.

Chcąc uzyskać efekt opalonej skóry, najlepiej wybrać się na opalanie natryskowe lub pozwolić słońcu w sposób delikatny, stopniowy i bezpieczny oddziaływać na skórę. 

Ważnym elementem profilaktyki fotostarzeniowej są regularne konsultacje dermatologiczne. Specjalista sprawdzi zmiany barwnikowe i wykryje potencjalne zagrożenia.

Najlepsze zabiegi medycyny estetycznej niwelujące skutki fotostarzenia 

Współczesna medycyna estetyczna oferuje wiele zabiegów niwelujących objawy fotostarzenia skóry, takie jak: głębokie zmarszczki, nierówny koloryt skóry czy liczne przebarwienia. 

Doskonałe efekty daje terapia laserem. Nieablacyjny laser frakcyjny koncentruje energię  głęboko pod naskórkiem, co pozwala na kontrolowane wywołanie mikrouszkodzeń w skórze właściwej, podczas gdy sam naskórek pozostaje nienaruszony. Dzięki temu zabieg jest dostosowany do terapii wrażliwych części ciała, takich jak szyja, klatka piersiowa czy okolice oczu. Naturalny proces gojenia się mikrouszkodzeń stymuluje syntezę włókien kolagenowych, wpływając dodatkowo na obkurczenie i lifting tkanek.

Aby odżywić wysuszoną słońcem skórę i przywrócić jej naturalny blask, warto udać się na zabieg mezoterapii igłowej. Procedura polega na śródskórnym wstrzyknięciu w licznych mikroiniekcjach małych dawek substancji aktywnych (kwas hialuronowy, witaminy, peptydy, kwasy nukleinowe, enzymy) w postaci kompleksów zwanych mezokoktajlami. Dzięki temu podawana substancja nie wykazuje działania ogólnoustrojowego. Co więcej, na skutek wykonania licznych mikronakłuć skóra stymulowana jest do rozpoczęcia procesów regeneracji i odnowy. W tym czasie obserwuje się wzmożoną syntezę kolagenu i elastyny.

Dobrym wyborem na przebarwienia jest profesjonalny peeling chemiczny, na przykład TCA. Dzięki swojej budowie kwas TCA wykazuje wyjątkowe właściwości, takie jak możliwość przenikania w głębokie warstwy skóry. Peeling TCA to najskuteczniejszy zabieg złuszczający. W medycynie stosowany jest w stężeniach od 25 do 40%. Stężenie kwasu dobiera lekarz, po wcześniejszym przebadaniu i określeniu problemu skóry oraz oczekiwań pacjenta.